دسته بندی مطالب
خدمات الکترونيک
آب و هوا و اوقات شرعی
خبرخوان (Rss-Reader)
فتوگرافی


مهندس حسین اسماعیل احمدی

شهردار کرکوند

ورود اعضا

نام کاربری:  
گذرواژه:  
پيوندها
صفحه اصلی > تاريخچه شهر
تاريخچه شهر

شهر کرکوند در 65کیلومتری جنوب غربی اصفهان بین ارتفاعات زاگرس شرقی ما بین چاله سنندج به سیرجان بر روی طول جغرافیایی  48.51 شرقی و عرض جغرافیایی 22.32 در منتهی الیه غربی شهرستان  مبارکه وهمجوار با شهرستان لنجان، در حاشیه سر سبز زاینده رود و در مسیر کنار گذر غرب کشور و سه کیلو متری مجتمع فولاد مبارکه واقع گردیده است ، در خصوص پیشینه این شهر می توان گفت ،کرکوند شهری است کهن که به گفته کارشناسان سابقه سکونتدر این منطقه حتی به پیش از سده دوم هجری (تاریخ شهادت امامزاده ) می رسد.در خصوص وجه تسمیه این شهر نیز چند گزینه مطرح است از جمله اینکه (کرک) به معنای زنگ شتر بوده وکاروانها هنگام رسیدن به این محل با توجه به اینکه مسیر بعدی در ادامه گذر از دره ها وتنگه های کوهستانی چهارمحال بوده پس بمنظور جلوگیری از برخورد با سارقان زنگ ها ی شترها را با پارچه می بستند وبه نوعی صدای زنگها را خفه می کردند واین محل موسوم  به محل بستن کرک وکرک بند ونهایتا تبدیل به «کرکوند گردیده است که البته از نظرتحول آوایی در زبان فارسی تبدیل (کرک بند) به (کرکوند) غیر محتمل می باشد واز قولی دیگر نام کرکوند متشکل است از (کرک) + (وند)، (کرک) نام یکی از طوایف قشقایی و (وند) پسوند اتصاف قبیله ای  می باشد. در هر صورت نام کرکوند از دیر باز و از جمله در طومار شیخ بهایی در دوره صفویه با همین نام عنوان گردیده است.شواهد وقرائنی وجود دارد که مرکزیت و اهمیت این محل را در اوایل دوره صفویه به اثبات می رساند . در سمت غرب شهر محل قدیمی روستا با نام ده کهنه آثار باغی وجود داشت که تا چندی پیش به آن باغ نواب میگفتند ودر قباله های قدیمی نیز به همین نام آمده است. در سمت غرب باغ نواب یک قبرستان قدیمی وجود داشت که به قبرستان صوفیها موسوم بود وتا چند سال قبل هنوز بعضی از سنگ مزار ها ی آن در محل موجود بوده ،تاریخ همه آن سنگها مربوط به اوایل دوره صفویه بوده است.هنوز محل آن قبرستان در اذهان مردم موسوم به قبرستان صوفیها ست.در شمال باغ نواب وقبرستان صوفیها با فاصله کمتر از یک کیلومتر در سمت غرب آسیاباد، سنگ مزار موسوم به سنگ خلیفه وجود داشت. این همه نشانه حاکی از وجود یک توحید خانه  بوده که معمولا در وسط ومرکز ولایات تاسیس میشده وبر خلاف خانقاه وزاویه یا صومعه جنبه سلوک فردی نداشته وبیشتر جنبه اجتماعی داشته که به دستور شاه اسماعیل مسئولیت ارشاد مریدان وصوفیان را به (خلیفه خلفا ) که صاحب منصبی رسمی وغیر نظامی بوده محول می گردید. و این احتمال وجود دارد که در دوره صفویه این محل از مرکزیت برخوردار بوده است ،از جهت دیگراسناد و قرائن تاریخی حاکی از انتصاب باغ نواب به یکی از رجال برجسته خاندان صفوی یعنی میرزا رضی نوه دختری شاه عباس اول است. این میرزا رضی همان کسی است که به جرم تصرف در موقوفات ،به دستور شاه عباس دوم اموالش توقیف وخودش کور شد.در دوره مشروطه تا اوایل دهه سی در یکی از محله های قدیمی کرکوند موسوم به (قله مهدی) یک مرکز فرهنگی –سیاسی مردمی بوجود می آید وطی دهه ها در آن فعالیت های فرهنگی متعدد صورت می گیرد

.مردم اوقات فراغت خود را در این محل تجمع می کردند وافراد با سواد برای آنها روزنامه های وقت مخصوصا روزنامه نسیم شمال  وکتابهای ادبی از جمله گلستان سعدی ،الفه لیله   ،شاهنامه فردوسی منظومه های نظامی گنجوی ،داستانهای امیر ارسلان وحسین کرد شبستری وحیدر بیک وفلک ناز وغیره را می خواندند و دوره های متاخر به اجرای نمایشنامه های سیاسی می پرداخته اند. اجرای مراسم شبیه خوانی که از دوره ای بسیار قدیم در تکیه روستا رایج بوده است وکماکان ادامه دارد.اجرای مراسم مثنوی خوانی در یکی از قهوه خانه های قدیم باعث شده بود برخی از کهنسالان ابیاتی از مثنوی مولوی را به خاطر بسپارند و نیز مراسم نقالی وپرده خوانی امری رایج بوده است .  خیر آباد نام یکی از محلات شهر کرکوند است ،روستایی که دردوره صفویه به نام خیر آباد قلی موسوم بوده است. سیاهبوم یکی دیگر از محله های این شهر است که در دوره صفویه به نام (رمضان آباد) موسوم بوده است ویکی دیگر از مزارع آن باغ شاه بوده است. سیاهبوم تابع سمیرم بوده وتخته صفا نام داشته است برخی هم می گویند اول نام این محل صفا بوم بوده است، از دیگر محلات شهر کرکوند سورچه پایین است که از سورچی به معنای درشکه چی  می باشد ودر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی تابع سمیرم بوده است آب کشاورزی آن از طریق قنات تامین میشده است.آستانه امامزاده بی بی حلیمه خاتون دختر احمد ابن ابوالحسن ابن محمد ابن جعفر  ابن امام  موسی کاظم (ع) که در زمان خلیفه عباسی مامون رشید وحکومت وقت طغرل خان در ایران ودر اواخر قرن دوم هجری در گذشته است در این شهر قرار دارد، در متن شجره نامه بدین شکل ذکر گردیده است «واقع است در قبله اصفهان شاه سلیمان ودر قبله شاه سلیمان امامزاده حلیمه خاتون (س) ودر قبله آسیاباد که به لنجان بالا مشهور است ودر طرف راست بابا سبز وطرف چپ شاه کوچک قراردارد.که خود محل زیارت وطلب حاجات اهالی و مردم شهرها و روستا های همجوار بوده است. بقعه قبلی امامزاده خود اثری تاریخی بوده که چهار ایوان در چهار ضلع اش قرار داشت در بالا ودر طول ایوانها دو طرف خروجی هایی  یک ونیم متری  قرارداشت  وباعث می شد قسمت ایوانها دوطبقه به نظر آید وگنبد نسبتا کوچکی داشت. سقف ایوان ها نیم گنبد بود داخل ایوانها با طرحها وگلهایی همراه با آینه کاری مختصری تزئین گردیده بود ورنگ زمینه سبز رنگ بود. در نزدیکی این امامزاده یک مادی قدیمی نیز وجود دارد. از بناهای قدیمی شهر کرکوند می توان به خانه اربابی اشاره کرد که ساخت این بنا مربوط است به دوره قاجار و نمونه بارز معماری گذشته کرکوند می باشد ،محل بنا در بافت قدیمی شهر ودر نزدیکی امامزاده حلیمه خاتون قرار دارد .این بنا را شخصی  به نام  حاج حسن ایرجی احداث می کند نامبرده همان شخصی است که قلعه آسیاباد را بعدا احداث می کند . ایشان به دلایلی پس از تکمیل خانه که در زمان خود کم نظیر هم بوده درب خانه را می بندد ودر محلی دیگر سکنا می گزیند،مدتی بعد اهالی بارضایت مالک از این محل جهت برگزاری مراسمهای عزاداری محرم وروضه خوانی استفاده می کردندکه در سال 1328با عنایت به اینکه کرکوند مدرسه ای نداشته ورثه مرحوم ایرجی برای رضای خدا این محل را به امرتدریس کودکان اختصاص  می دهند و چند سالی نیز به این منوال می گذرد و پس از آن نیز برای مدتهای طولانی درب خانه بسته می شودتا اینکه مجدا ورثه در سال 1382اقدام به واگذاری خانه به شهرداری کرکوند می نمایند تا به منظور اجرای برنامه های فرهنگی استفاده نمایند.از مشخصات ظاهری خانه اینکه مساحت بنا 750متر مربع و قدمت آن مربوط به دوره قاجار است . تطبیق شیوه های زندگی با شرایط اقلیمی از خصوصیات بسیار مهم این خانه است.اتاق های اطراف حیاط این ساختمان بنا بر فصول معین سال مورد استفاه قرار می گرفته. ورودی بنا با دالانی نسبتا طولانی از یک هشتی آغاز شده وبا ایجاد انحرافی تعمدی ،پناهگاهی برای ساکنان می سازد تا بدون دیده شدن ،بر درب اشراف یابد وهمچنین کاربرد دیگر آن، باد شرقی را در هشتی بچرخاند وغبار آن را بنشاند وپس از آن به درون بفرستد.در پایان دالان پس از یک پیچ به حیاط مرکزی با حوضی بزرگ واتاقهای دوره ای می رسیم .از دیگر خصوصیات معماری این بنای زیبا وجود پنج دریها ی هلالی شکل ،گچبری وشمشه گیری دیوار ها،درب های چوبی مرغوب با گل میخ های برنجین ودسته ودستگیره های منقوش . سقف ایوانها واتاقهای شمالی با قطعه چوبهای منظم قاب گیری شده وجلوه با شکوهی به بنا بخشیده است ،کف ایوان وحیاط با آجر قزاقی فرش گردیده است. سمت جنوبی حیاط که آفتاب گرم تابستان از پشت  به آن می تابد قسمت بهار نشین می باشد که به (پناه)معروف است واغلب فعالیتهای روزمره اهل خانه در این سمت ساختمان انجام می شده.در این قسمت از بنا وجود یک شاه نشین با دو دالان کوچک در طرفین با پوشش بستو (نوعی قوس بیضی شکل)ودو فضای مجزا که به آنها (گوش واره )می گویند ،که هر کدام دارای ایوانی در جلوی آنها می باشد زیبایی خاصی به این فضا بخشیده است .در داخل اتاق شاه نشین در فضاهایی داخل دیوار قرار گرفته که به آنها اصطلاحا (صندوقه )گفته می شود سقف اتاق شاه نشین بصورت گنبدی بوده که در مرکز آن یک روزنه وجود دارد وبصورت ضربی از ملات خشت وگل می باشد که در این قسمت ،سقف به شکل دو پوش است وبین دو سقف فضایی آزاد از هوا ست که توسط دو دهانه تقریبایک در نیم متر در محل بالای درب ها به محوطه حیاط راه دارد، که دو جداره بودن سقف به منظور یکسان نگهداشتن وخنکی دمای هوای داخل اتاقها می باشد .همچنین طاقچه های بسیار زیبا در این بنا وجود دارد که قطر آنها حدود نیم متر است .یکی از شاهکارهای معماری  بنا واکثر خانه های قدیمی وجود همین سقفهای گنبدی ونحوه اجرای آنها است چرا که در آن روزگار بدون در اختیار داشتن تجهیزات ومصالح کنونی چون بتن ومیلگرد اجرای چنین دقیق وزیبا خود جای تعمل دارد.طبق گفته ریش سفیدان محل برای ساخت این سقفهای هلالی شکل که از چهار تیر چوبی منحنی شکل کمک میگرفتند ، به این طریق که تیر ها را در چهار گوشه اتاق روی یک تکیه گاه قرار می دادند وخشت های پخته شده را به ترتیب روی این تیر ها می چیدند، تا جایی که سقف به حالت منحنی در می آمد وبعد از گذشت چند روز تیرهای چوبی  را از خشتها جدا می کردند وروی آنها را یک لایه کاه گل می کشیدند . در واقع این تیرهای چوبی حکم قالب سقف را داشتند . اتاقهای سمت شمال که پنجره هایش رو به جنوب است وبخاطر موقعیت جغرافیایی کشورمان در فصل زمستان از صبح تا غروب آفتاب به داخلشان می تابید، مخصوص اسکان در زمستان بود که اتاق ها شامل یک پنچ دری بزرگ در وسط و دو اتاق در دو طرف که سقف اتاقها منبت کاری شده و بدنه نیز سفید کاری  که با شمشه گیری (پرورزبندی)گوشه ها ،هلال ها وبرخی قسمتهای بدنه تزیناتی انجام شده که از جمله تزئینات رایج دوره قاجار بوده، این تزئینات اجرا  شده جلوی  زیبایی داشته. از دیگر آثار تاریخی شهر کرکوند وجود حمام چهار صد ساله  وچند برج کبوتر ومسجد قدیمی ومسجدکوچک بابا جابر می باشد.

کرکوند از نظر وضعیت آبهای سطحی، دائمی، موقتی و منابع آب زیرزمینی تا پیش از بروز خکشسالی های اخیر در شرایط مناسبی قرار داشت  و این مسأله به نوبه خود در پیشینه کشاورزی آن تأثیر مثبتی داشت. زاینده رود به عنوان منبع اصلی آبهاست. اما منابع آبی موقتی دیگری نیز ناشی از ریزشهای جوی بر یک حوضه آبخیز به وسعت ۳۱۷ کیلومترمربع که از ارتفاعات غرب و جنوب شرقی این شهر سرچشمه می‌گیرد وجود دارد که این آبهای سطحی موقتی نیز پس از مشروب کردن بخشی از کرکوند از طریق دومسیر درشمال این شهر به زاینده رود می‌پیوندد .و موجب بهره مندی چاهها وقنوات وچشمه ها می گردید.

 جمعیت شهر کرکوند بالغ بر7۰۰۰ نفر می‌باشد درصد جمعیت باسواد این شهر ۸۴٫۹ درصد و این نسبت برای افراد لازم التعلیم ۹۸٫۷ درصد بوده‌است. مردم از فرهنگ و روحیه اشتراک مساعی خوبی با یکدیگر برخوردارند. وجود مقبره ‌امامزاده حلیمه خاتون در این شهر از ویژگیهای دیگر آن می‌باشد که اهالی وجود آن را برای شهر و ساکنین موجب برکت و نعمت می دانند.